آیین شب یلدا

آیین شب یلدا در ایران امروز، یکی از چهار آیین به جا مانده (نوروز، سیزده بدر، یلدا، چهارشنبه سوری) از ایران باستان است که هنوز بیشینه ایرانیان آن را گرامی می دارند.

 خود شب یلدا در ایران باستان، نماد دیرپاییِ تاریکی بود. اما رفتنش را جشن می گرفتند زیرا تاریکی نماینده اهریمن بود که در نبرد با اورمزد به سر می برد.

شب یلدا ، شبی بود که ایرانیان رفتن اش را از خدا می خواستند. و چون یلدا سخت گذر و پایدار و برقرار می نمود، ایرانیان باستان در این شب دراز، گرد هم می آمدند و آتش می افروختند و انواع خوراکی ها می خوردند و نوشیدنی ها می نوشیدند و داستان ها و حکایت ها می گفتند و سرود و نیایش می خواندند تا در پناه شادی و شیرینی با هم بودن، طعم تلخ یلدای زودآینده ی دیررونده را کمتر بچشند. بدین کارها آن شب دراز را کوتاه می کردند.

یلدا شبی بود که ایرانیان باستان، رفتنش را از خدا می خواستند. یلدا چونان نوروز نبود که همه دوامش را آرزو کنند. با هم بودن و با هم خوردن و با هم نوشیدن و با هم خواندن و با هم خندیدن، به خجستگی نافرخندگی یلدا دست می داد!

به دیگر سخن، ایرانیان باستان برای گریز از بدی، به خوبی پناه می بردند. برای تاراندن بدی های پنهان در شب تار یلدا، در دامن خوبی های آشکارِ به مهر نشستن در کنار هم، چنگ می زدند. بنابراین، خوشی ها و سرمستی های تیرگی کُش شب یلدا، پیش درآمد استقبال از خیری بزرگ بود؛ و آن خیر چیزی نبود جز خورروز: روز خورشید.


به باور ایرانیان باستان، نخستین روز از نخستین ماه زمستان، روز خورشید بود؛ روزی که از پی درازترین شب سال می آمد. باززاییده شدن خورشید از پس تیرگی بلند یلدا را، ایرانیان باستان در مهرابه ها و دامنه های البرز به سرود و نیایش می خواستند. هم از این رو چو خورشید دوباره برمی آمد، دی گان (نخستین روز زمستان) یا همان خورروز را ایرانیان دست از کار و بار می شستند و به جشن و شادی می نشستند.

پس یلدا در چشم ایرانیان دیروز، گرامی نبود. آنچه گرامی بود، همنشینی و نیایش برای فروخفتن یلدا و تاریکی و اهریمن بود و مهمتر از آن، سربرآوردن خورشید در خورورز یا "دی گان". نیاکان ما در شب یلدا، بر سر رنگین ترین سفره هایی که آراستن شان در توان آنها بود، سرودِ نیایش می خواندند به شکرانه دارایی های خداداده شان.

 خورروز روز برابری ایرانیان و دوری جستن آنان از گناه بود. همگان، حتی پادشاه، لباسی ساده بر تن می کردند به نشانه برابری. و مردمان دست از دست کار و جستجوی روزی و درآمد می کشیدند تا آلوده دنیا نشوند. چه در خورروز کهترین گناه نیز ناپسند بود و نپرداختن به "دنیا"، پیش درآمد دوری از گناه بود.

در خورروز، کسی به کسی دستور نمی داد. هر کس هر کار که می کرد، به دلخواه بود نه به دستور. خون ریختن در خورروز گناهی بزرگ بود. هم از این رو بریدن سر مرغان و گوسپندان نیز ناروا بود چه رسد به کشتن مردمان اگر چه از سپاه دشمنان.

 باری در ایران باستان، گذر از تاریکی به روشنایی، با بشارت برابری و صلح و مهر همراه بود. تاریده باد تیرگی تیره گون شب!

منبع : تابناک: http://www.asriran.com/fa/news/247095

/ 0 نظر / 2 بازدید