اهمیت امنیت اجتماعی در شهر

 رحیم رضایی

چکیده:

شهرها در صدر اسلام از "امنیت"کافی و لازم برخوردار بودند و به این مسئله خیلی اهمیت داده می‌شد. وجود احادیث و روایات زیاد از انبیا و اولیا و همچنین آیه‌های متعدد در قرآن کریم گواه براین امر می‌باشد؛ به طوری که ابراهیم (ع) قبل از همه چیزبرای شهر مکه از خدا طلب"امنیت"می نماید.یا علی (ع) یکی از ویژگیهای دین مبین اسلام را"امنیت"می شماردو تامین آن را یکی از اهداف ذاتی حکومت اسلامی می‌داند.در آن زمان نه تنها شهر دارای امنیت بود بلکه در داخل شهر نیز در برخی اوقات نقاطی را به عنوان نقاط"امن" اعلام می‌داشتند. در زمان فتح مکه رسول (ص) خانه خدا، مساجد و ... را به عنوان محلهای "امن" اعلام کرده بودند و از مردم خواسته بودند که در خانه‌هایشان بمانند و یا به جایهای اعلام شده پناه ببرند.
ولی این امنیت به مرور زمان در اثر پیشرفت‌های علمی و تکنولوژی و با افزایش جمعیت، به ویژه جمعیت شهرها تعدیل و کاهش یافت. فرایندهای اجتماعی نظیر پست مدرنیسم، جهانی شدن و... سبب تغییر بیشتر در امنیت شهری شده‌اند. جهانی شدن با تعدیل قدرت مرکزی دولت‌ها، پیدایش جنبش‌های اجتماعی متعدد و... امنیت اجتماعی کلان‌شهرها را تحت تأثیر قرار داد.




کلید واژه:

امنیت، امنیت شهری، جهانی شدن، طلاق، سرقت


مقدمه


برای امنیت که در لغت به معنای «بی خوفی، امن، بی بیمی، ‌ایمن شدن و در امان بودن» آمده است، می‌توان جنبه ای متفاوت و متنوعی را قائل شد که در هر جامعه ای نسبت به جهان بینی و فرهنگ غالب، ارزش و اهمیت متفاوتی را در بر می‌گیرد. امنیت آنقدر اهمیت دارد که حضرت ابراهیم (ع) قبل از هر چیز از خدا برای مکه طلب «امنیت » می‌کند. به طور کلی امنیت یکی از مهمترین شرایط یک اجتماع سالم است. در متون اسلامی علاوه بر مبانی امنیت، تجلی مصادیق امنیت در شهر و مکانهای دیگر نیز مورد نظر بوده است. خداوند «طور» را وادی یمن می‌نامد به شهر امن قسم می‌خورد. 


ولی این ویژگی بارز و مهم شهری در اثر افزایش جمعیت شهری، پیدایش مناطق حاشیه‌ای در اطراف کلان‌شهرهای ... خیلی کم رنگ شده است.

از آنجایی که تمام رویدادهای علمی و صنعتی و اجتماعی و... در شهر شکل می‌گیرد. از شهر تأثیر می‌پذیرد و بر آن تأثیر می‌گذارد. در عصر کنونی هم جهانی شدن در شهر شکل گرفته و بر آن تأثیر گذاشته است. به عبارت دیگر جهانی شدن در شهرها به وقوع پیوست و شهرها جهانی شدن را نمایان و منعکس می‌کنند. تأثیر جهانی شدن بر شهرها در مسائلی چون اقتصادی، اجتماعی، سبک زندگی شهروندی و... را می‌توان دید که در این مقاله فقط به جنبه امنیت شهری به طور اجمالی اشاره می‌شود.







امنیت در اسلام 


تعاریف لغوی مفهوم امنیت در فرهنگ‌های لغت، در امان بودن، آرامش و آسودگی، ‌حفاظت درمقابل خطر (امنیت عینی و مادی)، ‌احساس آزادی از ترس و احساس ایمنی (ذهنی و روانی ) و رهایی از تردید و اعتماد به دریافت‌های شخصی می‌باشد (عمید، 44:1354) 


بنابراین واژه «امنیت » به مفهوم رفع تهدیدات خطر، ترس و تردید و احساس ایمنی و آرامش تعریف مبهمی می‌باشد که بیشتر مناسب سطح فردی است و علاوه بر این امنیت و احساس امنیت، دو مقوله درهم تنیده، ‌ولی جدا از هم هستند، چرا که ممکن است امنیت در واقعیت وجود داشته باشد، ‌اما بنابه دلائلی احساس امنیت وجود نداشته باشد و یا بالعکس، ‌احساس امنیت باشد ولیکن، امنیت واقعی وجود نداشته باشد (افتخاری، 15:1380)

امنیت و ایمنی (safety and security) در سلسله مراتب نیازهای انسانی مرتبه ای بالاتر از نیازهای زیستی – همچون خوراک، ‌پوشاک، ‌مسکن و جز اینها – را به خود اختصاص می‌دهد. به عبارت دیگر، اولین و اساسی ترین نیاز انسانی هر فرد امنیت است (علی آبادی، ‌4:1381) به همین دلیل در متون و تعالیم اسلامی واژه "امنیت" به کرات مورد استناد قرار گرفته و از آن صحبت شده است.

در آیات متعددی از قرآن کریم نیز به موضوع امنیت و ایمنی توجه شده که به برخی از آنها اشاره می‌گردد. امنیت نعمت الهی است (قرآن کریم، سوره قصص :57) متقین را در بهشت به مقام امن می‌رسانند (قرآن کریم، سوره دخان: 51) و در جائی دیگر امنیت به عنوان متضاد خوف و ترس مطرح می‌شود. (قرآن کریم، سورهای نور: 55، نساء: 83)

از منظر امام علی (ع) امنیت به مثابه گوارترین نعمت، ‌مایه رفاه زندگی و یکی از اهداف ذاتی و ماموریتهای اساسی حکومت اسلامی می‌باشد (واثقی، 27:1380) در مواضع مختلف از امنیت و اسباب و علل آن سخن گفته و ویژگیهای آنرا شرح داده است. ایشان اساس و بنیان امنیت را پناه خداوند تبارک و تعالی می‌داند و می‌فرماید :‌آنکه به خدا پناه گیرد، ایمن است و آنکه با خدا دشمنی ورزد، همواره ترسان. (علی (ع) :333:1377)

امام علی (ع) برای اسلام نیز ویژگیهایی را بر می‌شمارند که یکی از آنها امنیت است. (علی (ع) :1377 235:105) درجای دیگر اصولاً دین اسلام را عامل ایمنی و بی دینی را مترادف ترس شمرده‌اند. (علی (ع): 1377: 957)

در تفاسیر نیز امنیت از مختصات و ویژگیهای بارز بهشت شمرده شده است که البته تفاوتی ماهوی با امنیت مطلق دارد. (طباطبایی، 1374، ج 21:10)


امنیت اجتماعی از نظر اسلام


ناامنی‌های اجتماعی از دو جنبه پدیدار می‌شوند، یکی، ناهنجاری‌های فردی، ‌که افراد اقدام به رفتار بزهکاری، ‌سرقت، اختلاس، ‌ترک تحصیل، ‌اعتیاد و به طور کلی به هنجارهای اجتماعی بی اعتنایی می‌نمایند.


دیگری چالش‌های گروهی و حزبی که توسط تشکل‌های اجتماعی و سیاسی و قومیت‌های گوناگون پدیدار می‌شود. این نوع چالش‌ها نه تنها ناامنی اجتماعی را پدید می‌آورد، ‌بلکه نهاد سیاسی جامعه را نیز تهدید خواهد نمود. مهم ترین محور آسیب‌های امنیت ملی، نیز ناامنی اجتماعی است. (احمدی، 147:1379)

به عبارتی امنیت از منظر دیگر به امنیت فردی و اجتماعی تقسیم می‌شود. امنیت فردی، هم به امنیت فرد در برابر خود و هم به امنیت اجتماع درمقابل فرد اشاره دارد. همانطوری که امنیت فردی مورد احترام است ونباید به احدی ظلم و ستم نمود، اجتماعات مختلف هم باید از این اصل تبعیت نموده جوامع کوچک و بزرگ نیز موجب امنیت یکدیگر شوند.

امنیت اجتماعی یکی از بزرگترین و مهمترین انواع امنیت است. امنیت اجتماعی عبارت از امنیتی است که فرد در اجتماع از سایر همنوعان خویش انتظار دارد. (امین‌زاده 14:1379)

نگاهی به تاریخ اسلام اهمیت وجود امنیت فردی و اجتماعی را در ابعاد گوناگون بیان می‌کند. از جمله: امنیت در برابر اشرار و امنیت داخلی (امنیت اقلیتهای مذهبی )، امنیت در برابر ایجاد وحشت و حمله، ‌امنیت شخصی (آزادی و امنیت درامر به معروف و نهی از منکر)، امنیت مسافر و امنیت عرفی و معنوی که هریک بر کالبد و روح شهرهای دوران اسلامی تاثیر مشخص داشته است (امین زاده، 1367) به علت اهمیت امنیت است که انبیاء الهی به آن توجه جدی مبذول داشته اند، حضرت یوسف (ع) از میان تمام مواهب و نعمتهای مصر، انگشت روی مساله امنیت گذاشت و به پدر و مادر و برادران خود گفت: وارد مصر شوید که انشاء الله در امنیت خواهید بود (مکارم شیرازی، 1360، ج 84:10) دعای حضرت ابراهیم (ع) در مورد شهر مکه مکرمه که عرضه می‌دارد: «رب اجعل هذاالبلدامنا....» (قرآن کریم، سوره ابراهیم :35) نشان دهنده اهمیت امنیت است. زیرا وی نخست تقاضای امنیت و سپس درخواست مواهب اقتصادی می‌کند و این خود اشاره ای است به این حقیقت که تا امنیت در شهر یا کشور حکفرما نباشد فراهم کردن یک اقتصاد سالم ممکن نیست (مکارم شیرازی، 1362، ج 1، 452 ) و خداوند کعبه را محل امن و مکه را حرم امن قرار می‌دهد (قرآن کریم، سورهای بقره: 6-125، آل عمران: 97 و عنکبوت: 67) علی (ع) می‌فرماید: بدترین شهرها شهریست که در آن نه امنیت باشد و نه ارزانی (علی (ع)، 171:1374)

به هرحال عوامل اعتقادی و ایدئولوژیک از جمله «آسیب نرساندن» به حقوق دیگران در ‌تصمیمات فردی (ساخت و ساز و ...) با یستی در شهرها رعایت شود (شکویی، 187:1373)

ولی امنیت شهر با افزایش و تراکم جمعیت، تنوع فرهنگی و قومی و... تعدیل شده است.

یکی از مسائلی که در قرن حاضر بر امنیت شهر تأثیر به سزایی گذاشته است جهانی شدن است. جهانی شدن سبب کم رنگ شدن مرزهای جغرافیایی، کاهش قدرت دولت‌های مرزی و... شده که این عوامل بر امنیت اجتماعی شهر تأثیر گذاشته است.


جهانی شدن و امنیت اجتماعی



به گمان بسیاری از اندیشمندان، جهان امروزه دچار ناامنی و بی‌نظمی است و ناامنی ماهیتی جهانی دارد، در بسیاری از نقاط جهان اغلب مردم شخصاً این بی‌نظمی و عدم‌امنیت را درک می‌کنند. افزایش نزاع‌ها، افزایش تهدیدات مرگبار، بیماری‌های خطرناک نظیر ایدز، قتل‌های زنجیره‌ای، بیکاری، فعالیت‌های تروریستی و... کاهش نقش دولت‌ها در بسیج مردم و شهروندان خود، چهره‌ای از این بی‌نظمی هستند (قوام، 208:1382). با توجه به فرآیند جهانی شدن پارادایم فردی امنیت (امنیت اجتماعی) در جهان حاضر را بدون درک فرآیند سیال و بدون سرنوشت دگرگونی‌های اجتماعی و فرهنگی نمی‌توان فهمید. فرآیند جهانی شدن در نابودی منزلت هستی شناسانه هویت‌های ملی و ایدئولوژیکی بسیار قوی عمل کرده است (قوام، 220:1382) این امر باعث بحران هویت می‌شود.


جهانی شدن خصوصاً در حوزه فرهنگ و اجتماع ناامنی جهانی را برای جوامع بشری به ارمغان آورده‌اند، چرا که هویت فرهنگی، دینی و ملی جوامع و ارزش‌های اخلاقی و اجتماعی آنان از سوی فرهنگ‌های دیگر (خاصه فرهنگ آمریکا) تهدید می‌گردد. (افتخاری، 33:1380)

به هر حال جهانی شدن باعث کاهش قدرت دولت‌ها شده است. بنابراین قدرت دولت‌ها در حفظ جان شهروندان خود چندان هم مطمئن به نظر نمی‌رسد. گروه‌های همچون تروریست، مافیای مواد مخدر ... اکنون بیش از هر زمان دیگری قدرتمند به نظر می‌رسند. (قوام، 219:1382) ناتوانی دولت آمریکا در حفظ جهانی شهروندان خود در مقابل حملات "11 سپتامبر، بمب‌گذاری‌های مکرر در کشورهای نظیر عربستان، عراق و... گواه این مدعاست."





امنیت اجتماعی در شهر (چهار مورد کلان‌شهر منتخب)


امروزه سازمان فضایی شهرها، عمدتاً در فرآیندی خود به خود - که در آن انگیزه سود و بهره‌وری در نظام عرضه و تقاضا بر همه چیز حاکم است – شکل می‌گیرند و تک ساختی شدن انسان و کاهش رشد روانی و اخلاقی او نتیجه تسلط همین فرآیند غیرالهی و عدم‌امنیت اجتماعی است. در واقع حرکت جامعه شهری به سوی دنیاپرستی، مادیات و دور شدن از زندگی منسجم اجتماعی و صمیمی که لازمه هر جامعه‌ای است، پیامدهایی را چون ناهنجاری مالی اجتماعی به وجود آورده است. یکی از این ناهنجارهای اجتماعی ارتکاب جرایم است. 


امنیت خصوصاً در شهرها معلول شرایط اجتماعی - اقتصادی آنها است. در شهرها تنوع قومی، فرهنگی و اقتصادی زیاد است. (رهنما؛ محمد رحیم، 7:1381)

به طوری که بررسی روزنامه‌های منتشره در سطح کشور نشان می‌دهد که از مجموع کل مطالب، 26% به آسیب‌های اجتماعی، 16% به موضوع اجتماعی، 11% به موضوع سیاسی و... پرداخته شده است. و از مجموع کل آسیب‌های اجتماعی 79% به موضوع خشونت و مزاحمت، 20% به موضوع فرار و فساد، 14% به موضوع طلاق، 8% به سرقت و کلاهبرداری، 7% به موضوع قتل و جنایت، 5% به موضوع خودکشی، 2% به موضوع اعتیاد و 5% به سایر آسیب‌ها اختصاص یافته است. (همشهری، 6:1382)

همچنان که از گزارشات قسمت حوادث روزنامه‌ها پیداست هر روز به طور متوسط گزارش از قتل و سرقت و طلاق و... وجود دارد. این امر باعث سلب امنیت در کلان‌شهرها شده است. به طوری که 81% افراد مورد مطالعه در کلان‌شهرها به نوعی دچار احساس ناامنی می‌کنند. (مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران،‌ 80:2)

میزان احساس ناامنی شخص با توجه به شرایط فعلی جامعه در شهرهای تهران، اصفهان و مشهد با نمودار زیر نشان داده شده است.


نتایج حاصل از این موضوع نشان می‌دهد که بیشترین تعداد پاسخگویان یعنی 2/37% تا حدودی، 1/26% در حد زیاد، 7/17% بسیار زیاد، 4/13% کم و 7/5% بسیار کم / اصلاً احساس ناامنی داشته‌اند. (مرکز افکار سنجی دانشجویان ایران، 31:1380)


به عنوان نمونه، فقر اقتصادی یکی از عوامل بالا گرفتن موج دختران فراری در ایران محسوب می‌شود. براساس تحقیقات، پدران 54% این دختران بیکار و 76% این دختران در خانه شاهد مشاجرات خانوادگی هستند. (file://A:\news.farsi) به عبارتی 90% دخترانی که از خانه فرار می‌کنند از خانواده‌هایی هستند که یا در حال طلاق‌اند یا نابسامان هستند. (file://A:\Irannews.social) با اینکه طلاق نکته شروع تمام راهکارها و جرایم است متأسفانه این مسئله در شهر ما رو به فزونی می‌باشد.

جدول شماره 1 روند طلاق و ازدواج را در شهرهای منتخب طی سال‌های 1377 الی 1381 نشان می‌دهد. که در برخی کلان‌شهرها ما روند طلاق نسبت به امر مقدس ازدواج خیلی بالا است.




جدول شماره 1: روند رشد طلاق و ازدواج طی سال‌های 1377 الی 1381


ردیف
کلان‌شهر
1379
1380
1381

ازدواج
طلاق
ازدواج
طلاق
ازدواج
طلاق

1
تهران
56.985
10.407
60.759
12.063
59.032
12.173

2
مشهد
29.397
3.542
29.924
4.000
30.019
4.463

3
تبریز
15.132
1.189
14.836
1.608
15.387
1.928

4
اصفهان
16.268
1.995
15.350
1.898
15.615
2.236


مأخذ: آمار ازدواج و طلاق، سازمان ثبت و احوال کشور، سال‌های 77-1381

رشد میزان ازدواج در کلان‌شهر تهران، مشهد، تبریز و اصفهان در سال‌های 79-1380، 80-1381 به ترتیب تهران 7%، 3%، مشهد 2%، 3%، تبریز 27%، 4%، اصفهان 6%، 2% می‌باشد به طور کلی غیر از کلان‌شهر تبریز نرخ رشد ازدواج سال 1381 نسبت به 1380 کمتر است. نرخ رشد طلاق هم به ترتیب تهران 16%، 1%، مشهد 13%، 12%، تبریز 35%، 20%، اصفهان 5%، 18% می‌باشد. نرخ رشد طلاق متأسفانه نسبت به ازدواج در تمام کلان‌شهرها به ویژه کلان‌شهر تبریز در همان سال‌ها بالا می‌باشد.

عدم‌حضور و وجود پدر و مادر در کنار فرزند به عنوان ناظر از یک سو، احساس خلاء محبت و... از طرف فرزند از سوی دیگر سبب مرتکب به جرم می‌شود. نمودار شماره 2 میزان سرقت را در کلان‌شهرهای منتخب نشان می‌دهد. کلان‌شهر تهران در سال 1380 از نظر سرقت در میان کلان‌شهرهای منتخب رتبه اول را و مشهد رتبه دوم را دارا می‌باشد. تراکم جمعیت در شهرها زمینه‌های لازم را برای افزایش جرائم به وجود می‌آورد. در واقع شهرها از طریق افزایش استرس‌های روانی و روحی، بیکاری، حاشیه‌نشینی، تراکم مساکن و جمعیت کاهش کنترل‌های اجتماعی و... منجر به تشدید رفتارهای نابهنجار می‌شوند. جمعیت شهر چنان نامتجانس، انبوه و گسسته است که شخص می‌تواند به آسانی ناشناخته بماند. از این رو زمینه برای انحراف از ارزش‌های حاکم بر جامعه و به وجود آمدن گروه‌های منحرف و خلافکار مساعد است. (بروس کئن، 30:1370) در کلان‌شهر تهران و مشهد تراکم زیاد جمعیت، سبب افزایش حاشیه‌نشینی شده است. بالا بودن میزان حاشیه‌نشینی، عدم‌تجانس فرهنگی، افزایش جرائم می‌شود.



جدول شماره 2: روند سرقت طی سالهای 78، 79 و 80 چهار کلان‌شهر ایران
ردیف
کلان‌شهر
سالهای
نسبت رشد 80 به 78

78
79
80

1
تهران
39734
52321
57526
45

2
مشهد
9628
10678
11172
16

3
اصفهان
5479
6000
6081
11

4
تبریز
3985
4066
4348
9

جمـــــــــــع
88396
112323
127216



ماخذ: عملکرد واحدهای قضایی کل کشور-معاونت طرحها و برنامه‌های قوه قضایی-سالهای 78-79-80




میزان رشد سرقت در چهار کلان‌شهر طی سال‌های 78-1379 و 79-1380 به ترتیب تهران 32%، 45%، 11%، 16%، 10%، 1%، 2% و 7% می‌باشد.


جرائم متعدد و زیاد در کلان‌شهرها سبب احساس ناامنی شهروندان می‌شود، یعنی شهروندان در شهر نوعی ناامنی احساس می‌کنند. همین که در تاکسی، مترو، مهمانی‌ها و... درخصوص نوع و میزان جرائم بحث می‌شود.


نتیجه‌گیری 


امنیت از نظر اسلام و امامان ضروری ترین نیاز بشر و جامعه است. در اسلام مکرراً به آن اشاره شده است در زمانهای گذشته بنا به اهمیت امنیت، ‌شهرها با برج و حصار و بار و.... احاطه می‌شده‌اند. با گذشت زمان و افزایش جمعیت شهر، برج‌ها و حصارها... رنگ باخت و به مرور زمان با بی‌هویت شدن شهر، شهروندان ساکن در آن شهرهای اسلامی به فراموشی سپرده شد و شهرهای ایرانی نیز نتوانستند رنگ و بوی خود را حفظ نمایند.


حاکم شدن منافع شخصی و فردی، ‌افزایش شکاف طبقاتی، ‌تقسیم شدن شهر از لحاظ اجتماعی و مالی به شمال و جنوب، که هیچ کدام اینها در شهرهای اسلامی نبود، باعث افزایش اعتیاد، سرقت، ‌طلاق، ‌خودکشی‌ و‌.... در شهرهای معاصر ما شده است و امروزه متاسفانه هیچ روزی نیست که خبر سرقت، ‌قتل و .... در صفحه حوادث روزنامه‌ها درج نشده باشد.

این مسائل باعث سلب امنیت اجتماعی شهروندان می‌شود بنابراین شهروندان احساس ناامنی می‌کنند.

امنیت شهرها با عوامل داخلی و خارجی در ارتباط هستند. جهانی شدن عواملی بیرونی برای امنیت شهر محسوب می‌شود ولی این عوامل بیرونی با افزایش فقر، بیکاری، کاهش قدرت مرکزی دولت‌ها، ایجاد بحران هویت و... سبب ناامنی در شهرها، به ویژه در کلان‌شهرها می‌شود.

برای رسیدن به جامعه امن و شهر امن باید به موارد زیر عمل شود:

1. جلوگیری و یا کنترل افزایش بی‌رویه و شتابنده جمعیت کلان‌شهرها

2. ایجاد زمینه‌های لازم جهت ادامه تحصیل در مقاطع بالا

3. توجه ویژه به قشر آسیب‌پذیر و محروم جامعه

4. افزایش آگاهی خانواده‌ها از پیامدهای طلاق و ترغیب در جهت کاهش طلاق

5. حمایت ویژه از فرزندن خانواده‌های مطلقه و کمک‌های مادی به آنها

به امید آن روزی که هیچ ناامنی در شهر نباشد و شهر و ساکنان شهر در امن و آسایش به سر ببرند.


منابع و ماخذ



1. احمدی، حبیب الله (1379) دین، پشتوانه امنیت ملی – مجله علوم سیاسی – دوره 3 شماره 9

2. آسیب‌های اجتماعی زنان و دختران (1382)، روزنامه همشهری، شماره 3153، مورخ 9/6/1382

3. افتخاری، اصغر (1380) ناامنی جهانی – نشر پژوهشکده مطالعات راهبردی

4. امام علی (ع) (1377) نهج البلاغه، ‌ترجمه عبدالحمید آیتی – تهران – نشر فرهنگ اسلامی

5. امام علی (ع) (1374) غررالحکم به نقل از هدایه العلم و غررالحکم (مجلدات 1،2) ترجمه و تالیف سیدحسین شیخ الاسلام – انتشارات انصاریان، قم

6. آمار ازدواج و طلاق سال‌های 77-1381، تهران، سازمان ثبت احوال کشور

7. امین زاده، بهناز ودیگران (1367 ) شناسایی اصول و مفاهیم شهرسازی اسلامی، ‌رساله ‌کاشناسی ارشد- دانشکده هنرهای زیبا – دانشگاه تهران

8. امین زاده، بهناز (1379) مبانی امنیت در شهر اسلامی – فصلنامه پژوهش، ‌شماره چهارم پاییز و زمستان

9. بررسی امنیت اجتماعی از دیدگاه شهروندان تهران مرکز افکار سنحی دانشجویان ایران

10. بروس کئور (1370) درآمدی به جامعه‌شناسی، ترجمه: محسن ثلاثی، تهران، فرهنگ معاصر

11. رضایی؛ محمدرحیم (1381)، امنیت در شهر مقوله‌ای چند بعدی، مجله شهرداری‌ها، سال 4، شماره 41

12. شکویی، ‌حسین (1373 ) دیدگاههای نو در جغرافیای شهری – جلد اول تهران – انتشارات سمت

13. علامه طباطبایی، سید محمدحسین (1374) تفسیر المیزان، ‌ترجمه سید محمد باقر موسوی همدانی – مجلدات 10 قم، ‌دفتر انتشارات اسلامی

14. علی آبادی، ‌جواد (1381 )، ‌امنیت در شهر مقوله ای چند بعدی – مجله شهرداریها – شماره 41 سال 4

15. عمید، ‌حسن (1354) فرهنگ عمید، انتشارات جاویدان

16. قرآن کریم‌ (1380)‌ ترجمه: مهدی الهی قمشه‌ای، ناشر بنیاد نشر قرآن

17. قوام؛ عبدالعلی (1382)، جهانی شدن و جهان سوم، تهران، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، چاپ اول

18. عملکرد واحدهای قضایی کل کشور – معاونت طرحها و برنامه‌های قوه قضائیه سالهای 78، 79 و 1380

19. مکارم شیرازی، ‌ناصر و دیگران، تفسیر نمونه، مجلدات 1،10 به ترتیب 1362، 1360 – دارالکتب الاسلامیه، قم

20. واثقی، قاسم (1380)، تدابیر و سیره عملی امام علی (ع) در تامین اجتماعی – نشر مرکز تحقیقات ناجا

21. file://A\news.farsi
22. file://A\Irannews.social

منبع:

http://www.oiip.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=News&CategoryID=0f07ab54-14c7-40c4-ba54-4fcc9a2fb345&WebPartID=fe653c3b-4d1d-4c92-ac20-6e61a19ff7ff&ID=28a350a0-1ed4-4de4-a341-491311391265


پست الکترونیکی: rahim_rezae6@yahoo.com

/ 0 نظر / 2 بازدید